دونالد نورمن Norman, D.A. را نماینده روانشناسی خبرپردازی می نامند ، در ظاهر وی علاقه خاصی به یادگیری دارد و زمینه کاری او بسیار جامع تر از افراد دیگری است که در این زمیه فعالیت داشته اند.

نظریه خبرپردازی زیر مجموعه نظریه های شناختی مطرح می شوداز نظر نورمن ، یادگیری learning و یادآوری remembering بسیار به هم نزدیک اند، اما یادگیری چیزی بیشتر از یادآوری محض است. یادگیری شامل توانایی انجام ماهرانه یک تکلیف است. نورمن (١٩٨٢) در کتاب خود با عنوان یادگیری و حافظه ، می گوید: " من اصطلاح "یادگیری" را به این معنی به کار می برم : عمل مطالعه عمدی مجموعه خاصی  از مطالب به گونه ای که آن مطالب به طور ارادی بازیابی و با مهارت به کار بسته شوند. یادگیری شامل یادآوری هدفمند و عملکرد ماهرانه است".

با این تعریف ، نورمن با آن دسته از نظریه پردازانی که یادگیری را یک فرآیند خودکار می دانند مخالفت می کند. برای مثال ، قانون اثر ثراندیک می گوید وقتی که یک پاسخ با یک پیامد مطلوب دنبال می شود، یادگیری به طور خودکار اتفاق می افتد.

نورمن با پذیرفتن این فرض که وقتی چیزی یادگرفته می شود یا به یاد سپرده می شود به آنچه قبلا یاد گرفته یا به یاد سپرده شده است افزوده می گردد گامی بیشتر به سوی نظریه پیاژه بر می دارد: "وقتی که اطلاع تازه ای آموخته می شود به ساخت معنایی که از قبل در نظام حافظه وجود اشته است افزوده می شود. مشکلی که یادگیرنده با آن مواجه است این است که تعیین کند شرایط و اعمال مناسب کدام اند و چگونه آن اطلاع را به نحو مقتضی ثبت نماید".

   اسلاف  روانشناسی خبرپردازی را به قرار ذیل می توان بیان نمود :

١. روانشناسی محرک – پاسخ که انسان ها را به گونه ای خودکار و ماشینی در تعامل با محیط می داند.

٢. نوع روانشناسی شناختی پیشنهادی تولمن، بندورا، و پیاژه که بر اهمیت اطلاعات، انتظارات، باورها، و طرحواره ها تاکید دارد

٣. سیبرنتیک که انسان را به صورتی می داند که به طور مرتب درون داد حسی را با نوعی معیار می سنجد . بعد اگر بین این دو اختلافی وجود اشته باشد به رفتاری که این اختلاف را از بین ببرد اقدام می کند.

٤. آدم مصنوعی شناسی که در خلق انواع ماشین ها و سایر تدابیری که برخی از فعالیت های  موجودات زنده را تقلید می کنند موفق بوده است.

٥. نظریه خبر که بیت(رقم دوتایی) را به عنوان یک تدبیر عینی برای اندازه گیری خبر یا اطلاع برگزیده و نشان داد که چگونه در نتیجه رمزگردانی و رمزگشایی در درون نظام خبری اطلاعات گم می شوند.

٦. کامپیوتر که به عنوان بک مدل نیرومند با آن می توان فرآیندهای شناختی ادمی را مطالعه کرد.

نورمن سه شیوه یادگیری را مورد بحث قرار می دهد. افزایش یادگیری که متداولترین شکل یادگیری است و مستلزم کاربرد یک طرحواره موجود در یک موقعیت تازه است که به تغییر کوچکی در آن طرحواره می انجامد. شکل گیری ساختار که مشکل ترین نوع یادگیری است و مستلزم تشکیل طرحواره جدید است. دقیق شدن که کندترین شکل یادگیری است و مستلزم کاربرد یک طرحواره به تعدادی زیاد و متنوع از تجارب است. در تبیین چگونگی طرحواره های تازه، نورمن بر یادگیری از راه قیاس تاکید می ورزد. طرحواره های تازه همواره از گسترش ، تعمیم، یا تغییر طرحواره های موجود حاصل می شوند. بنابراین، آموزش موثر باید همیشه از یک طرحواره موجود یادگیرنده به عنوان یک چهارچوب اولیه استفاده کند و بعد تصمیم گرفته شود که چه چیزی و چگونه آموزش داده شود. همه انسان ها با جهان پیرامون تعامل می کنند و تجارب خود را بر حسب طرحواره هایشان تفسیر می نمایند.

نورمن معتقد است که اگر آنچه اکنون درباره علم شناختی دانسته شده است در طراحی ابزارهای جامعه نوین به کار بسته شود، از خطاها به مقدار زیاد کاسته خواهد شد. او پیوند میان علم شناختی و تکنولوژی را مهندسی شناختی می نامد.

حمیدرضااسماعیل پورمقدم

روانشناسی یادگیری ,سیف ,١٣٩٠